Sau 13 năm hầu toà với HMRC, chuỗi siêu thị Morrisons của Anh nhận về một hoá đơn £17 triệu tiền VAT. Tất cả bắt đầu từ… một con gà quay.
Lại thêm một ví dụ cho thấy VAT ở Anh không hề đơn giản, đặc biệt là trong ngành thực phẩm.
Nếu đã theo dõi Liệu ở bài viết trước về vụ kiện sandwich dâu kem giữa M&S và HMRC, chắc mọi người còn nhớ: ở Anh, VAT được áp dụng theo nhiều mức khác nhau. Riêng với thực phẩm, mức thuế không chỉ phụ thuộc vào tên món ăn, mà còn phụ thuộc vào cách chế biến và cách nó được phục vụ.
Câu chuyện của Morrisons bắt đầu từ năm 2012, khi Chính phủ Anh đưa ra quy định được gọi là “pasty tax”, nhằm áp VAT đối với các loại đồ ăn nóng bán mang đi như bánh pie, sausage roll hay pasty. Sau phản ứng dữ dội từ công chúng, quy định này được điều chỉnh lại:
• Đồ ăn được giữ trong tủ giữ nhiệt sẽ chịu VAT
• Đồ ăn bán nguội, hoặc chỉ “incidentally hot” (tình cờ còn ấm), thì được miễn VAT
Morrisons cho rằng gà quay của họ nên được miễn VAT, vì phần lớn khách hàng mua về ăn nguội hoặc hâm lại sau.
Tuy nhiên, phán quyết ngày 11/12/2025 (công bố ngày 16/12/2025) chỉ ra rằng:
• Gà được bán trong bao bì giữ nhiệt
• Có dán nhãn “Caution: Hot Product”
• Sau 2 giờ, nhiệt độ gà vẫn ở mức 42–45°C, cao hơn nhiều so với nhiệt độ môi trường
Do đó, toà cho rằng gà quay không chỉ là “incidentally hot”, mà là được giữ nóng có chủ đích để bán, và vì vậy phải chịu VAT 20%.
Kết quả cuối cùng: Morrisons thua kiện và phải trả khoảng £17 triệu tiền VAT truy thu.
Vụ việc kéo dài 13 năm này cho thấy mức độ phức tạp của hệ thống VAT tại Anh. Trong khi đó, vụ sandwich dâu kem của M&S thì vẫn đang “treo”, vì còn tranh cãi xem đó là sandwich hay bánh ngọt.
Nếu mọi người nghĩ HMRC ra luật thì lúc nào cũng thắng kiện, thì không hẳn. Ngày xưa, Jaffa Cakes từng thắng HMRC trong vụ tranh cãi nổi tiếng, khi toà án kết luận Jaffa Cake được coi là bánh chứ không phải biscuit.
Làm kế toán lâu rồi mới thấy, VAT là một hệ thống luật vừa mơ hồ, vừa khó đoán, và đôi khi chỉ cần một chiếc đèn giữ nhiệt hay một lớp bao bì cũng đủ làm thay đổi hoàn toàn câu chuyện thuế.